Vì sao sinh viên lại dễ mất động lực sau năm nhất đến vậy? Đâu là những nguyên nhân sâu xa phía sau hiện tượng này, và các trường đại học cần làm gì để giúp sinh viên giữ được động lực học tập dài hạn?
Bước vào đại học, phần lớn sinh viên đều mang theo sự háo hức, kỳ vọng và niềm tin rằng đây sẽ là giai đoạn mở ra cánh cửa tương lai. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rất nhiều sinh viên mất động lực sau năm nhất, thậm chí rơi vào trạng thái học đối phó, hoang mang hoặc muốn bỏ cuộc ngay từ năm thứ hai. Đây không phải là hiện tượng cá biệt mà đang trở thành vấn đề phổ biến trong môi trường giáo dục đại học hiện nay.
Bài viết dưới đây sẽ phân tích vấn đề một cách toàn diện, đồng thời đưa ra góc nhìn thực tế từ mô hình đào tạo tại Trường Đại học Phú Xuân.
Mất động lực sau năm nhất – một “điểm gãy” tâm lý phổ biến của sinh viên
Năm nhất đại học thường được xem là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng nhất trong hành trình học tập. Sinh viên bước ra khỏi môi trường phổ thông có sự kèm cặp chặt chẽ để bước vào một môi trường mới với tính tự chủ cao. Chính sự thay đổi đột ngột này khiến không ít sinh viên mất động lực sau năm nhất, dù trước đó từng học tốt và có nhiều quyết tâm.
Khác với áp lực thi cử ở THPT, áp lực của đại học mang tính âm ỉ và kéo dài. Khi không được nhận diện và hỗ trợ kịp thời, tình trạng mất động lực sau năm nhất có thể dẫn đến nhiều hệ quả như sa sút kết quả học tập, kéo dài thời gian tốt nghiệp hoặc mất định hướng nghề nghiệp.
Kỳ vọng ban đầu quá lớn, thực tế lại khác xa tưởng tượng
Một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến sinh viên mất động lực sau năm nhất là khoảng cách lớn giữa kỳ vọng và thực tế. Trước khi vào đại học, nhiều sinh viên hình dung rằng môi trường đại học sẽ năng động, sáng tạo, học những kiến thức gắn liền với nghề nghiệp tương lai. Tuy nhiên, khi bắt đầu năm nhất, các em phải tiếp cận nhiều môn học đại cương, lý thuyết nền tảng, chưa thấy rõ sự liên hệ với công việc sau này.
Sự hụt hẫng này khiến sinh viên dễ đặt câu hỏi: “Mình học những môn này để làm gì?”. Khi không tìm được câu trả lời thỏa đáng, động lực học tập suy giảm là điều khó tránh khỏi.
Thiếu mục tiêu rõ ràng ngay từ đầu
Rất nhiều sinh viên bước vào đại học mà chưa thực sự hiểu mình muốn trở thành ai trong 4 – 5 năm tới. Việc chọn ngành mang tính an toàn, theo xu hướng hoặc theo mong muốn của gia đình khiến sinh viên học tập trong trạng thái mơ hồ. Sau năm nhất, khi áp lực học tập tăng lên, sinh viên dễ mất động lực sau năm nhất vì không thấy ý nghĩa của việc tiếp tục cố gắng.
Mục tiêu nghề nghiệp không rõ ràng khiến việc học trở nên rời rạc, thiếu liên kết. Sinh viên học để qua môn thay vì học để phát triển bản thân, từ đó dẫn đến tâm lý chán nản và thụ động.
Tìm hiểu thêm: Làm sao để tránh chọn sai ngành học đại học?
Phương pháp học tập ở đại học khác xa phổ thông
Ở bậc đại học, sinh viên phải tự lên kế hoạch học tập, tự nghiên cứu và chịu trách nhiệm cho kết quả của mình. Với nhiều sinh viên, đặc biệt là sinh viên năm nhất, đây là một cú sốc lớn. Khi không kịp thích nghi với phương pháp học mới, sinh viên dễ rơi vào trạng thái quá tải, dẫn đến mất động lực sau năm nhất.
Việc thiếu kỹ năng tự học, quản lý thời gian và xử lý áp lực khiến sinh viên cảm thấy mình “không đủ giỏi”, từ đó sinh ra tâm lý buông xuôi.
Thiếu sự kết nối với giảng viên và môi trường học tập
Một yếu tố quan trọng khác khiến sinh viên mất động lực sau năm nhất là cảm giác bị bỏ rơi trong môi trường học tập đông người. Khi không nhận được sự hướng dẫn, phản hồi hoặc đồng hành từ giảng viên và cố vấn học tập, sinh viên dễ cảm thấy mình chỉ là một “con số” trong hệ thống.
Sự thiếu kết nối này khiến sinh viên ngại chia sẻ khó khăn, không biết tìm ai để hỏi khi gặp vướng mắc, lâu dần dẫn đến việc mất niềm tin vào quá trình học tập.
Tìm hiểu thêm: Giảng viên Trường Đại học Phú Xuân: Yếu tố tạo nên chất lượng đào tạo khác biệt
Học mà chưa thấy “đầu ra” nghề nghiệp
Nhiều sinh viên cho biết họ mất động lực sau năm nhất vì không hình dung được công việc mình sẽ làm sau khi tốt nghiệp. Khi chương trình đào tạo thiếu sự liên kết giữa kiến thức học trên lớp và thực tế nghề nghiệp, sinh viên dễ cảm thấy việc học trở nên xa rời cuộc sống.
Việc học kéo dài nhiều năm nhưng không thấy rõ giá trị ứng dụng khiến sinh viên đặt nghi vấn về lựa chọn của mình, từ đó giảm động lực theo đuổi con đường đã chọn.
Tác động từ môi trường xung quanh và so sánh bản thân
Mạng xã hội, câu chuyện thành công sớm của người khác và áp lực so sánh vô hình cũng góp phần khiến sinh viên mất động lực sau năm nhất. Khi thấy bạn bè kiếm tiền sớm, khởi nghiệp hoặc có thành tích nổi bật, nhiều sinh viên cảm thấy mình đang “đi chậm”, dẫn đến tâm lý tự ti và hoang mang. Nếu không được định hướng đúng, sinh viên dễ đánh mất sự kiên nhẫn cần thiết cho quá trình học tập dài hạn.
Trường đại học có thể làm gì để hạn chế tình trạng mất động lực sau năm nhất?
Để hạn chế tình trạng mất động lực sau năm nhất, vai trò của nhà trường mang tính quyết định. Khi sinh viên bước qua giai đoạn hứng khởi ban đầu, chính môi trường đào tạo, cách tổ chức chương trình học và mức độ đồng hành của nhà trường sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc sinh viên có tiếp tục giữ được động lực học tập hay không. Tại Trường Đại học Phú Xuân, việc hỗ trợ sinh viên duy trì động lực không chỉ là giải pháp tình thế, mà được xem là một phần trong triết lý đào tạo dài hạn.
Xây dựng lộ trình học tập gắn với nghề nghiệp từ sớm
Một trong những nguyên nhân khiến sinh viên mất động lực sau năm nhất là không thấy rõ mối liên hệ giữa việc học trên giảng đường và công việc trong tương lai. Vì vậy, việc xây dựng lộ trình học tập gắn với định hướng nghề nghiệp ngay từ những học kỳ đầu đóng vai trò rất quan trọng. Khi sinh viên hiểu được mỗi học phần đang góp phần hình thành năng lực nghề nghiệp nào, việc học sẽ trở nên có mục tiêu và ý nghĩa hơn, thay vì chỉ dừng lại ở việc hoàn thành tín chỉ.
Tìm hiểu thêm: Kỹ năng giao tiếp: Lý do khiến sinh viên giỏi chuyên môn vẫn gặp khó khăn
Tăng cường vai trò của cố vấn học tập
Cố vấn học tập không chỉ là người hướng dẫn đăng ký môn học, mà còn là cầu nối giúp sinh viên tháo gỡ những khúc mắc trong quá trình thích nghi với môi trường đại học. Việc được lắng nghe, được tư vấn và định hướng kịp thời giúp sinh viên giảm cảm giác hoang mang, áp lực – những yếu tố dễ dẫn đến mất động lực sau năm nhất. Khi mỗi sinh viên có một lộ trình học tập phù hợp với năng lực và mục tiêu cá nhân, động lực học tập sẽ được duy trì bền vững hơn.
Môi trường học tập chú trọng trải nghiệm và tương tác
Một môi trường học tập tích cực, nơi sinh viên được trao đổi, phản biện và tham gia các hoạt động học thuật – kỹ năng song song với chương trình chính khóa, sẽ giúp sinh viên cảm thấy mình thực sự thuộc về cộng đồng đại học. Tại Trường Đại học Phú Xuân, việc chú trọng trải nghiệm học tập và sự tương tác giữa sinh viên – giảng viên giúp giảm cảm giác cô lập, đồng thời tạo động lực để sinh viên chủ động tham gia vào quá trình học tập, thay vì học trong trạng thái thụ động.
Sinh viên cần làm gì khi nhận ra mình đang mất động lực sau năm nhất?
Bên cạnh vai trò của nhà trường, sinh viên cũng cần chủ động nhận diện sớm dấu hiệu mất động lực sau năm nhất. Việc trao đổi với giảng viên, cố vấn học tập hoặc tham gia các hoạt động định hướng nghề nghiệp sẽ giúp sinh viên tìm lại mục tiêu và ý nghĩa học tập.
Quan trọng hơn, sinh viên cần hiểu rằng mất động lực không phải là thất bại, mà là một giai đoạn cần được điều chỉnh và tái định hướng đúng cách.
Chọn đúng môi trường để không đánh mất động lực ngay từ năm đầu đại học
Thực tế cho thấy, mất động lực sau năm nhất không xuất phát từ việc sinh viên thiếu năng lực, mà thường đến từ việc chưa được đặt trong một môi trường học tập phù hợp, có lộ trình rõ ràng và sự đồng hành cần thiết. Khi sinh viên hiểu mình đang học để làm gì, được định hướng đúng ngay từ đầu và có người hỗ trợ kịp thời trong những giai đoạn chông chênh, động lực học tập sẽ được duy trì một cách bền vững.
Vì vậy, việc lựa chọn trường đại học không chỉ dừng lại ở ngành học hay học phí, mà quan trọng hơn là mô hình đào tạo, cách nhà trường đồng hành cùng sinh viên trong suốt quá trình học tập. Với định hướng đào tạo gắn liền với thực tiễn, chú trọng trải nghiệm và phát triển con người, Trường Đại học Phú Xuân hướng tới việc giúp sinh viên không chỉ vượt qua năm nhất một cách nhẹ nhàng, mà còn xây dựng được nền tảng động lực vững chắc cho toàn bộ hành trình đại học và sự nghiệp về sau.
Nếu bạn đang tìm kiếm một môi trường học tập giúp sinh viên không rơi vào tình trạng mất động lực sau năm nhất, đồng thời được định hướng nghề nghiệp rõ ràng ngay từ những năm đầu, Trường Đại học Phú Xuân là một lựa chọn đáng cân nhắc cho hành trình đại học bền vững và lâu dài.
THÔNG TIN TƯ VẤN TUYỂN SINH
Hotline: 0234 7306 888
Fanpage: Trường Đại học Phú Xuân
Website: https://phuxuan.edu.vn
